Όσο
πλησιάζουμε στην λήξη του τρέχοντος
εξαμήνου άσκησης στα δικαστήρια και
αναμένεται η σχετική προκήρυξη για το
νέο εξάμηνο, όλο και περισσότερος λόγος
γίνεται για το πρόγραμμα άσκησης στα
δικαστήρια. Με βάση την εμπειρία από
την προσωπική μου συμμετοχή στο πρόγραμμα
αλλά και από την συμμετοχή μου στις
σχετικές δράσεις του Συλλόγου Ασκουμένων
Δικηγόρων Θεσσαλονίκης, θα επιχειρήσω
να διαφωτίσω τους συναδέλφους που,
ενόψει του νέου εξαμήνου, ενδιαφέρονται
να μάθουν λεπτομέρειες σχετικά με την
ποιότητα του προγράμματος και τις
συνθήκες που επικρατούν.
Η
άσκηση στα δικαστήρια πλέον καλύπτεται
και οργανώνεται από το πρόγραμμα
''Δράσεις Αναβάθμισης της Διοικητικής
Ικανότητας των Δικαστηρίων'' το οποίο
είναι πλήρως και αποκλειστικά
χρηματοδοτούμενο από το ΕΣΠΑ και τυπικά
στοχεύει στην εκπαίδευση των ασκούμενων
δικηγόρων στον τρόπο λειτουργίας της
δικαιοσύνης ''εκ των έσω''. Το πρόγραμμα
χωρίζεται ετησίως σε δυο εξάμηνα
(16/9-15/3 και 16/1-15/7). Κατόπιν κλήρωσης που
διενεργείται από τον οικείο δικηγορικό
σύλλογο επιλέγονται οι ασκούμενοι
δικηγόροι-μέλη του που θα καλύψουν τις
προβλεπόμενες θέσεις όλων των δικαστηρίων
της περιφέρειάς του (στην Θεσσαλονίκη
είναι 77). Κάθε ασκούμενος έχει δικαίωμα
να εργαστεί για ένα εξάμηνο, με δυνατότητα
όμως παράτασης για ακόμα ένα εξάμηνο
εάν δεν καλυφθεί ο αριθμός των θέσεων
από την νέα κλήρωση. Οι ασκούμενοι που
συμμετέχουν με παράταση επιλέγονται
επίσης μέσω κλήρωσης. Το ωράριο (9.00-14.00
καθημερινά) και οι αμοιβές (600€ μεικτά,
480€ καθαρά κάθε μήνα) για τα πραγματικά
δεδομένα της άσκησης μοιάζουν πράγματι
ιδανικά. Υπάρχουν μάλιστα συγκεκριμένες
Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις των Υπ.
Οικονομικών και Δικαιοσύνης δημοσιευμένες
στο ΦΕΚ (ΦΕΚ Β 722/13-3-2012) όπου κανείς μπορεί
να βρει τις ακριβείς ρυθμίσεις.
Αυτά
ισχύουν επισήμως διότι η πραγματικότητα
απέχει αρκετά... Η ίδια η ισχύουσα ΚΥΑ
που ορίζει τα εξάμηνα περιέχει ατέλειες.
Ενδεικτικά μπορεί να σημειωθεί το
εξόφθαλμο γεγονός ότι τα δυο εξάμηνα
κάθε δικαστικού έτους συμπίπτουν κατά
το διάστημα 16/1 έως 15/3! Αυτό οδήγησε σε
λογικές μεν, απαράδεκτες και επικίνδυνες
δε, παρανοήσεις από αρκετούς δικηγορικούς
συλλόγους, γραμματείες δικαστηρίων
αλλά και από την ίδια την διοίκηση του
Υπ. Δικαιοσύνης. Επί παραδείγματι πολλοί
ασκούμενοι δικηγόροι ανά την Ελλάδα
(όπως και εκείνοι της Θεσσαλονίκης)
ξεκίνησαν να εργάζονται, από λάθος των
δικηγορικών συλλόγων τους, στις 16/3/2012
αντί για τις 16/1/2012. Ως εκ τούτου, βρέθηκαν
αντιμέτωποι με τον κίνδυνο να χάσουν
δυο μήνες εργασίας και 1200€ μεικτά
έκαστος. Ευτυχώς, και παρά την γνωστή
δυσλειτουργία και κωλυσιεργία του
ελληνικού δημοσίου, χάρη στις συλλογικές
πιέσεις όλων των συναδέλφων και τις
καίριες παρεμβάσεις του ΔΣΘ (Προέδρου
και Διοίκησης), το ενδεχόμενο αυτό με
περιπετειώδη τρόπο αποφεύχθηκε με ΚΥΑ
που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ (ΦΕΚ Β
2220/30-7-2012).
Και
αν τα παραπάνω μοιάζουν αστεία, το
γεγονός ότι στην Θεσσαλονίκη οι πρώτες
πληρωμές τόσο το πρώτο, όσο και το τρέχον
εξάμηνο έγιναν μετά από τρεισήμισι
μήνες προκαλεί σίγουρα έντονο
προνληματισμό. Μάλιστα στο πρωτοδικείο
και στην εισαγγελία πρωτοδικών οι
πληρωμές έγιναν μόλις στα τέλη Ιουλίου,
μετά από τέσσερις μήνες εργασίας! Αίτια
είναι τόσο οι καθυστερήσεις και τα
συνεχή λάθη στην συγκέντρωση των
αναγκαίων δικαιολογητικών από τις
περισσότερες προϊστάμενες γραμματείες
όσο και οι συνεχείς αλλαγές στα απαιτούμενα
δικαιολογητικά από τις υπηρεσίες του
Υπ. Δικαιοσύνης άλλα και οι τρομερές
καθυστερήσεις στην συγκρότηση της
αρμόδιας για τους έλεγχους της μισθοδοσίας
επιτροπής του υπουργείου, η οποία,
σύμφωνα με την επίσημη απάντηση τους
στο υπόμνημα του Συλλόγου μας, έγινε
μόλις τον Απρίλιο! Συχνό ήταν επίσης το
φαινόμενο τα δικαιολογητικά που
αποστέλλονταν να χάνονται ή να ''κολλούν''
στο πρωτόκολλο του Υπ. Δικαιοσύνης μέχρι
κατόπιν δικών μας παρεμβάσεων και
τηλεφωνικής επικοινωνίας με τα αρμόδια
γραφεία να ξαναβρεθούν και να φτάσουν
στην επιτροπή. Πρέπει ακόμα να σημειωθεί
ότι σε κάθε προσπάθεια επικοινωνίας
μας με “αρμόδιους” αντιμετωπίζαμε
είτε στην καλύτερη περίπτωση επιτακτικές
''παροτρύνσεις'' για υπομονή για αόριστο
χρονικό διάστημα είτε συχνότερα ύβρεις.
Ποτέ κανείς από την διοίκηση του
υπουργείου δεν μας έδωσε σαφείς απαντήσεις
(με μια-δυο μόνο φωτεινές εξαιρέσεις).
Πρέπει
επίσης να σημειωθεί ότι ο εκπαιδευτικός
χαρακτήρας του προγράμματος δεν είναι
παρά ένα πρόσχημα για την πραγματική
χρησιμότητα της άσκησης δικηγόρων στα
δικαστήρια: την κάλυψη κενών οργανικών
θέσεων στις γραμματείες από φτηνότερους
και ανασφάλιστους ασκουμένους δικηγόρους.
Έτσι οι σφραγίδες, το κουβάλημα
δικογραφιών, οι φωτοτυπίες και το γράψιμο
εντελώς διαδικαστικών εγγράφων είναι
τα συνήθη καθήκοντα ενός ''εκπαιδευόμενου''
δικηγόρου. Φυσικά η συμμετοχή και η
παρακολούθηση της ίδιας της ουσίας της
δικαστικής διαδικασίας είναι δυσεύρετο
φαινόμενο.
Τέλος,
όσον αφορά στην συμπεριφορά των δικαστικών
υπαλλήλων, αυτή ποικίλλει. Οι υπάλληλοι
στις γραμματείες είναι κατά κανόνα
συνεργάσιμοι και φιλικοί ενώ κατανοούσαν
και συμπαραστέκονταν στις παραπάνω
δυσκολίες που αντιμετωπίζαμε, χωρίς
φυσικά να λείπουν και δυσάρεστες
εξαιρέσεις. Πάντως σε πολλά τμήματα
(ήμουν ανάμεσα στους τυχερούς) το
εργασιακό περιβάλλον είναι άψογο.
Αντίθετα στις προϊστάμενες γραμματείες,
τα πράγματα είναι εμφανώς πιο μοιρασμένα
με κάποιες (λίγες) να είναι εξαιρετικά
συνεννοήσιμες και πράγματι εξυπηρετικές
(πχ Εφετείο) και άλλες να παραμένουν
ενοχλητικά δυσκίνητες, προσκολλημένες
στον τύπο και χωρίς εμφανή διάθεση
συνεννόησης (πχ Πρωτοδικείο). Αυτό έχει
την σημασία του καθώς η άψογη συνεργασία
με την οικεία προϊστάμενη γραμματεία
είναι απόλυτα απαραίτητη τόσο σε
περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης (πχ
ασθένεια) όσο και σε θέματα καθημερινότητας
(συγκέντρωση δικαιολογητικών για
πληρωμές, προφορικές άδειες). Έτσι συχνά
υπήρχαν φαινόμενα όπου δεν δικαιολογούνταν
απουσίες ούτε λόγω ασθενείας, όπου δεν
δόθηκαν προφορικές άδειες ακόμα και
για τον Αύγουστο, όπου απειλήθηκαν
απουσίες για όσους δεν έρχονταν ενώ
ήμασταν υπό καθεστώς ασάφειας αναμένοντας
την ρύθμιση της διάρκειας του εξαμήνου,
όπου τα δικαιολογητικά αποστέλλονταν
λάθος ή με καθυστέρηση άνω του μήνα...
Επίσης, το γενικό φαινόμενο (με κάποιες
εξαιρέσεις) είναι ότι οι ασκούμενοι
εργάζονται περισσότερο κ εντονότερα
από ότι οι αντίστοιχοι υπάλληλοι ενώ
δεν δικαιούνται (σύμφωνα με τις ισχύουσες
ΚΥΑ) καμία άδεια εκτός των προφορικών
οι οποίες όμως δεν προβλέπονται πουθενά
και αποτελούν ουσιαστικά δικαιολογημένες
από την προϊστάμενη απουσίες.
Σε
γενικές γραμμές το πρόγραμμα συνολικά
πάσχει και στην εκπαιδευτική του ουσία
και στην τεχνική του λειτουργία. Φυσικά,
μέσω του Συλλόγου μας και με την βοήθεια
του Δικηγορικού Συλλόγου θα πιέσουμε
για βελτιώσεις. Ωστόσο, το γεγονός ότι
τα προβλήματα του πρώτου εξαμήνου όχι
μόνο δεν λύθηκαν στο δεύτερο αλλά
επεκτάθηκαν, σε συνδυασμό με την
γενικότερη αστάθεια της χώρας, δεν μας
επιτρέπει να αισιοδοξούμε για κάτι
καλύτερο τα επόμενα εξάμηνα. Έχοντας
αποφασίσει να εργαστώ στα δικαστήρια
και ο ίδιος, όπως οι περισσότεροι, για
ξεκάθαρα οικονομικούς λόγους και με
πλήρη επίγνωση της αγοράς εργασίας, δεν
μπορώ να μην αναγνωρίσω την αξία του
προγράμματος σαν προσωρινή αλλά σημαντική
πηγή εισοδήματος. Δεν μπορεί όμως να
αγνοηθεί και το συνεχές άγχος και ο
διαρκής εκνευρισμός όλων μας μέχρι, 5
μήνες μετά την πρώτη μέρα μας στα
δικαστήρια της Θεσσαλονίκης, με την
μεσολάβηση κινητοποιήσεων και διήμερων
αποχών μας και συνεχών διαμαρτυριών
και επαφών μας με τον ΔΣΘ, τις γραμματείες
και το υπουργείο (μέχρι τον ίδιο τον
υπουργό!), να λυθούν τα δυο βασικότερα
ζητήματα: οι πληρωμές μας και η τελική
διάρκεια του εξαμήνου.
Η
τελική επιλογή βεβαίως για την συμμετοχή
ή όχι στο πρόγραμμα, δεν μπορεί παρά να
είναι εντελώς ατομική και σύμφωνη με
τις προσωπικές ανάγκες και δυνατότητες
του καθενός. Πρόθεση του υπογράφοντος
δεν είναι να επηρεάσει αλλά να περιγράψει
κάποια αντικειμενικά γεγονότα που
καλύπτουν όλα τα δικαστήρια της
Θεσσαλονίκης (ίσως και της χώρας) και
είναι απαραίτητα για την διαμόρφωση
της ορθής κρίσης των ενδιαφερομένων όπως και να προετοιμάσει εν συντομία
τους τελευταίους για την εμπειρία αυτη.
Ωστόσο, δεδομένη είναι για όσους
συνάδελφους εργαστούν στα δικαστήρια
στο επόμενο και σε κάθε επόμενο εξάμηνο,
η σημασία της μεταξύ τους αλληλεγγύης,
των συλλογικών πιέσεων από την πρώτη
μέρα και της συνεχούς συνεννόησης με
όλους τους αρμόδιους φορείς (προϊστάμενες
γραμματείες, ΔΣΘ, Υπ. Δικαιοσύνης). Ο
Σύλλογος Ασκουμένων Δικηγόρων Θεσσαλονίκης
έξαλλου, με την εμπειρία και την
τεχνογνωσία των προηγούμενων εξαμήνων
μπορεί να αποτελέσει εργαλείο και θα
είναι οπωσδήποτε αρωγός κάθε προσπάθειας
των συνάδελφων που εργάζονται στα
δικαστήρια της Θεσσαλονίκης και της
υπόλοιπης χώρας, όπως το έχει ήδη πράξει.
Πάνω και πριν από όλα όμως απαιτείται
η ταχεία δραστηριοποίηση των ίδιων των
άμεσα ενδιαφερόμενων συναδέλφων.
Μήττας
Μιχάλης
Ασκ.
Δικηγόρος
Πρ.
Συλλόγου Ασκουμένων Δικηγόρων Θεσσαλονίκης
